orzel

Zespół Szkół Nr 3 im. Macieja Rataja
w Tomaszowie Lubelskim


Zapraszamy!

 

ks    „Książka to okno na świat,

      to promień słońca, który rozświetla ciemne noce,

      to najlepszy doradca we wszystkich sprawach”.

Stanisław Lem

 

     Co najmniej jedną książkę w ciągu roku przeczytało 38 % Polaków – dowiadujemy się z najnowszych badań Biblioteki Narodowej, czyli 62% nie przeczytało nawet fragmentu książki. To podobny wynik utrzymujący się od  kilku lat. Poziom czytelnictwa ustabilizował się, ale nie wzrósł, co jest bardzo niezadowalające. Podobnie stabilna jest liczba tzw. czytelników intensywnych, czyli osób deklarujących czytanie 7 i więcej książek rocznie. Analiza otoczenia z praktyką lekturową wykazała dobitnie, że osoby z domów, gdzie czytają wszyscy pozostali, same także czytają (aż 82 %), w przeciwieństwie do domów, w których się nie czyta (tu tylko 13 % deklarowało czytanie). Jeszcze wyraźniej widać tę zależność w pytaniu o znajomych i przyjaciół: w nieczytającym kręgu towarzyskim znajdziemy zaledwie 5% czytelników. Badanie preferowanych źródeł wiadomości i ich związku z czytelnictwem wykazało, że osoby deklarujące się jako czytelnicy książek najchętniej czerpią informacje o świecie także za pośrednictwem lektury, często online (37%), podczas gdy nieczytający wybierają przede wszystkim radio i telewizję (55%).

 

     Brak czasu, codzienny pośpiech, popularność Internetu jako podstawowego źródła informacji i komunikacji powoduje, że nawyk czytelnictwa zanika. Wiele osób woli obejrzeć film nakręcony na podstawie książki, niż ją przeczytać, ponieważ wymaga to znacznie mniejszego wysiłku. Człowiek wychowany jedynie przez „szklany ekran” funkcjonuje zupełnie inaczej, niż ktoś kto czyta książki. Nie ulega wątpliwości, że kontakt z książką ma ogromny wpływ na rozwój człowieka. Książka bowiem rozwija naszą pamięć, koncentrację, kreatywność, dostarcza wiedzy o świecie, ludziach, kształtuje hierarchię wartości. Niski poziom czytelnictwa u młodzieży wpływa na brak rozumienia tekstu czytanego np. podczas egzaminów maturalnych, co może skutkować jego nie zdaniem lub słabym wynikiem. Czytanie ze zrozumieniem to również umiejętność niezbędna na każdym przedmiocie szkolnym i po prostu w życiu.

     Książka w życiu młodego człowieka może pełnić bardzo ważną rolę. Młodzież poszukuje wzorców na których zbuduje swój świat, rozwinie osobowość czy ukształtuje światopogląd, a to może znaleźć właśnie w literaturze. Książka może również wpłynąć na komunikację pomiędzy dziećmi a dorosłymi, może być pretekstem do rozmowy i dyskusji, choćby właśnie o przeczytanej książce. Czytanie książek jest więc mądrym i łatwym sposobem budowania więzi rodzinnej czy autorytetu rodzica. Powinniśmy więc utwierdzać dzieci w przekonaniu, że czytanie jest mobilizujące, pożądane i mądre. Z pewnością przyniesie im to dużo pożytku, a korzyści wynikające z czytania przełożą się na lepsze wyniki w szkole.

                                         Dlaczego warto czytać?

Czytanie stymuluje umysł

     Amerykańscy lekarze dowiedli, że pamięć ludzi, którzy czytają jest lepsza od pamięci osób stroniących od książek o 48%. Mózg osób czytających zostaje zmuszony do wysiłku, przez co poprawia się zdolność myślenia analitycznego, poznawczego, tworzą i utrwalają się połączenia komórek mózgowych. Podczas czytania rozwijamy nie tylko pamięć, ale również wyobraźnię, tworzymy w głowie obrazy odzwierciedlające akcję, miejsca, bohaterów, zachowania, zdarzenia opisane w książce. Dlatego też wtedy jesteśmy w stanie odnaleźć się w otaczający świecie, szybciej zdawać sobie sprawę z różnych rzeczy, jesteśmy bardziej świadomi świata i siebie, lepiej go odbieramy i rozumiemy. Potrafimy przenieść różne sytuacje z książek do życia codziennego, zazwyczaj podświadomie, ale dzięki temu umiemy wiele rzeczy przewidzieć i z wieloma sobie poradzić.

    Czytanie wymusza na nas skupienie i koncentrację, ponieważ książka podaje nam dość dużą całość, materiał, który dotyczy wielu aspektów, prezentuje różne wątki. Mobilizuje nas to do zapamiętywania i łączenia wydarzeń, wysnuwania wniosków.

    Czytanie kształtuje umiejętności samodzielnego myślenia i formułowania myśli, które są niezbędne do właściwego funkcjonowania w społeczeństwie. Uczymy się bowiem wtedy dostrzegania związków przyczynowo – skutkowych, odnajdywania zależności i wyciągania własnych wniosków.

Dzięki aktywności czytelniczej nie tylko rozwijamy się intelektualnie, ale również nasz mózg starzeje się wolniej, dlatego też rodzice powinni wspierać swoje dzieci we wszystkich rodzajach aktywności i zachęcać do czytania. Joanna Papuzińska w książce „Czytanie domowe” podkreśla właśnie rolę domu w wychowaniu do czytelnictwa. Pisze, że nawyk kontaktu z książką jest pewnym posagiem intelektualnym, który dziecko wynosi z domu. Decyduje nie tylko o jego wiedzy, ale również o pewnych właściwościach charakteru, preferowanych wartościach i postawach.  

Czytanie wzbogaca słownictwo i czyni Cię świetnym rozmówcą

     Erudycja idzie zawsze w parze z elokwencją. Podczas czytania książek, zwłaszcza tych dotyczących nowej dziedziny, napotykamy nowe słowa. Próbujemy wtedy wywnioskować z kontekstu ich znaczenie. Jeżeli pojawia się to słowo kilka razy w książce – zapamiętujemy je. Możemy je wykorzystać potem podczas rozmowy ze znajomymi. Rozwijamy w ten sposób zdolności językowe, poprawiamy swoje umiejętności komunikacyjne i wzbogacamy słownictwo. Badania amerykańskich naukowców ujawniły, że wszystkie tzw. „telewizyjne dzieci” w wieku 3 lat mówią na poziomie dzieci o rok młodszych. Natomiast dzieci, którym się czyta od najmłodszych lat, będą w przyszłości posługiwały się pięknym i bogatym językiem. Zdobędą także umiejętności prowadzenia ciekawych konwersacji. Dużo łatwiej opanują umiejętności wypowiadania się na forum w sposób logiczny, obrazowy i zrozumiały dla słuchaczy. Umiejętność wypowiadania się, wyrażania swoich myśli i uczuć w najtrafniejszy z możliwych sposobów nie tylko pomocna jest podczas pisania szkolnych wypracowań, czy w realizowaniu kariery zawodowej, ale też wpływa na jakość komunikacji w rodzinie, grupach rówieśniczych, w społeczeństwie.  Warto więc sięgać po książki od najmłodszych lat, aby nasz język był bogatszy, sprawniejszy w wyrażaniu własnego zdania, uczuć, nie ograniczał nas, a wręcz przeciwnie rozszerzał nasze horyzonty umysłowe. Potraktujmy również książki jako źródło wiedzy. Do czytania wybierajmy literaturę z różnych dziedzin – biografie, książki psychologiczne, podróżnicze, kryminały, tak abyśmy w towarzystwie mogli aktywnie uczestniczyć w rozmowach o określonej tematyce.

Czytanie wpływa pozytywnie na umiejętność pisania

     Czytając uczymy się poprawnej ortografii, interpunkcji, kształtujemy także nasz styl pisania. Analizują cudze teksty uczymy się budować własne.

Czytanie wyrabia cierpliwość.

    Natłok szybko pojawiających się i znikających informacji w Internecie, czy też  w telewizji nie pozwala nam na ich zapamiętanie, przemyślenie. Na krótko skupiamy uwagę, przetwarzamy informację i ją zapominamy lub podejmujemy pochopne decyzje. W trakcie czytania informacje przetwarzamy wolniej. Krok po kroku staramy się zrozumieć książkę.  Do niektórych fragmentów możemy wrócić, ponownie je przeczytać i zinterpretować. Można więc powiedzieć, że czytanie jednocześnie wymaga, ale i uczy cierpliwości.

Czytanie rozwija empatię i postawy prospołeczne

     „Gdy czytamy, widzimy tylko to, co jest napisane na stronie, i sami musimy wypełniać luki, by w pełni zrozumieć, przez co przechodzi dany bohater – to daje nam możliwość rozwijania zdolności do empatii.” – mówi Turner, badaczka amerykańska. Twierdzi też, że osoby, które wolą czytać książki niż oglądać filmy lub telewizję, lepiej rozumieją innych. Czytanie książek można więc uznać za jeden ze sposobów nauki empatii. Chcemy żyć w empatycznym świecie bo umiejętność współodczuwania zmniejsza agresję i potrzebę manipulowania innymi. U osób z wysokim poziomem empatii częściej pojawia się potrzeba przeproszenia i rekompensaty. Zdobytą wiedzę możemy zastosować w relacjach społecznych z innymi ludźmi.

Czytanie zmniejsza poziom stresu oraz pomaga budować relacje

     Odpowiednio dobrana lektura zapewnia czytającym psychiczne wsparcie, redukuje napięcie nerwowe i stany lękowe. Zalety czytania odkryli już dawno psycholodzy  i psychoterapeuci. Biblioterapia stosowana jest jako narzędzie wspierające podczas terapii medycznych czy też leczenia psychoterapeutycznego dzieci nieśmiałych, nadmiernie agresywnych, z szeroko pojętymi trudnościami w rozwoju emocjonalno – społecznym. Książka przyczynia się do pozytywnego kształtowania osobowości, jest źródłem wzorców osobowych oraz postaw życiowych. Czytanie odrywa czytelnika od rzeczywistości, zapewniając relaks i wytchnienie od problemów codzienności. Badania brytyjskich naukowców udowodniły, że takie odseparowanie się od codziennych zmartwień i obowiązków na rzecz wciągającego kryminału albo reportażu prasowego może zmniejszyć poziom naszego stresu nawet o ok. 70%. Pamiętajmy, że książka dla młodego człowieka jest źródłem wzorców osobowych oraz postaw życiowych, przewodnikiem w świecie naszych złożonych relacji, uczuć i potrzeb.

Czytanie poszerza wiedzę i buduje poczucie własnej wartości

     Różnorodna tematyka książek umożliwia nam poznawanie historii i tradycji naszego kraju. Dzięki temu lepiej rozumiemy kim jesteśmy, kim byli nasi przodkowie, jaka jest mentalność narodu. Dzięki czytaniu zdobywamy i uzupełniamy wiadomości, a istotną umiejętnością  współczesnego człowieka jest umiejętność uczenia się, bo przecież rozwijamy się przez całe życie. Im więcej czytamy, tym więcej wiemy. Im więcej wiemy, tym pewniej się czujemy w różnych sytuacjach. Im pewniej się czujemy, tym bardziej rośnie poczucie własnej wartości.

Czytanie daje satysfakcję i zabija nudę.

     Sięgajmy po książki, bo one przenoszą nas do innego świata, pozwalają poznać nowe postacie, dowiedzieć się nowych rzeczy. Czytanie daje nam ogromną satysfakcję i odpoczynek, wytchnienie i tak potrzebną współczesnej młodzieży ciszę, zwłaszcza po zbyt długim korzystaniu z telefonu, Internetu, telewizji. Książki oferują nam świetną zabawę, zabijają nudę, wciągają w świat emocji – począwszy od strachu do wzruszenia.

Szwedzka Akademia Literatury Dziecięcej opracował 17 zalet czytania książek:

  1. Książka pomaga nam rozwijać język i słownictwo. Uczy nas wyrażać myśli i rozumieć innych.
  2. Książka rozwija myślenie. Dostarcza nam pojęć myślowych i nowych idei, rozszerza naszą świadomość i nasz świat.
  3. Książka pobudza fantazję, uczy budować obrazy w wyobraźni.
  4. Książka dostarcza nam wiedzy o innych krajach i kulturach.
  5. Książka rozwija nasze uczucia i zdolność do empatii.
  6. Książka dodaje sił i zapału, dostarcza nam rozrywki i emocji. Może rozśmieszyć lub zasmucić. Może pocieszyć i wskazać nowe możliwości.
  7. Książka może stawiać pytania, które angażują i pobudzają do dalszych przemyśleń.
  8. Książka uczy nas estetyki. Skłania do namysłu nad tym, co słuszne, a co nie, co dobre, a co nie.
  9. Książka może wytłumaczyć rzeczywistość i pomóc w zrozumieniu rzeczywistości.
  10. Książka może udowodnić, że często pytanie ma więcej niż jedną odpowiedź, że na problem da się spojrzeć z różnych stron. Może podpowiedzieć inne sposoby rozwiązywania konfliktów niż przemoc.
  11. Książka pomaga nam zrozumieć siebie. Odkrycie, że są inni, którzy myślą jak my, że mamy prawo do swoich odczuć i reakcji, umacnia nasze poczucie własnej wartości.
  12. Książka pomaga nam zrozumieć innych. Lektura książek pisarzy z innej epoki, innego świata i odkrywanie, że ich myśli i odczucia nie różnią się od naszych, buduje tolerancję dla innych kultur i zapobiega uprzedzeniom.
  13. Książka jest naszym towarzyszem w samotności. Łatwo wziąć ją ze sobą i czytać gdziekolwiek. Z biblioteki można wypożyczyć za darmo i nie trzeba podłączać do prądu.
  14. Książka jest częścią naszego dziedzictwa kulturowego.
  15. Dobra książka dla dzieci, którą można czytać na głos, przynosi radość dzieciom i dorosłym. Buduje most między pokoleniami.
  16. Książka dla dzieci to pierwsze spotkanie z literaturą nieograniczonym światem, z którego czerpiemy przez całe życie. To bardzo ważne spotkanie, gdyż, jeśli nie zostanie zmarnowane, pokaże, ile może dać dobra literatura.
  17. Literatura wzbogaca kulturę kraju. Daje pracę wielu ludziom: pisarzom, księgarzom, bibliotekarzom itp.…

Pamiętajmy, że nawyki czytelnicze kształtują się we wczesnym dzieciństwie. Odpowiada za nie rodzina, szkoła a także środowisko.

Czytajmy więc, czytajmy razem, osobno, czytajmy komuś i dla siebie, bo jak powiedział Kornel Makuszyński: „Człowiek więdnie bez dobrej książki, jak więdnie kwiat bez słońca”.

                                                                                                   

Opracowała:

                                                                                                   Agnieszka P.

                                                                                                     

Literatura:

  1. Jakubowicz A., Lenartowska K., Plenkiewicz M., „Czytanie w początkowych latach edukacji”, Bydgoszcz 1999.
  2. Papuzińska J. „Czytanie domowe”, Warszawa 1975.
  3. Truskolaska J., „Wychować miłośnika książki czyli czytelnictwo i okolice”, Tychy 2007.
  4. T. Nowakowski, Fast Food dla mózgu, czyli telewizja i okolice, Tychy 2002
  5. https://www.bn.org.pl/aktualnosci/3497-stan-czytelnictwa-w-polsce---pelny-raport-do-pobrania.html
  6. http://www.blog.tolle.pl/dlaczego-warto-czytac/
  7. https://dziecisawazne.pl/wplyw-dzieci-doroslych-czytanie/